YAYGIN GELİŞİMSEL BOZUKLUKLAR DESTEK EĞİTİM PROGRAMI
Yaygın gelişimsel bozukluk, birden fazla bozukluğu içeren genel bir tanı grubu olup erken çocukluk döneminde başlayan sosyal etkileşim, dil gelişimi ve davranış alanlarında yetersizliğe sahip olma durumudur. Davranış sorunları, yineleyici, sınırlı ilgi ve davranışları kapsamaktadır. Bu durumlar
gelişimin bir çok alanını etkileyerek kalıcı ve süreğen işlev bozukluklarına yol açarlar. AmerikaPsikiyatri Birliği 1994 yılında yaygın gelişimsel bozuklukları beş bozukluktan oluşan bir grup olraksınıflandırmıştır.
• Otizm
Otizm yaşamın erken dönemlerinde başlayan ve yaşam boyu süren, sosyal ilişkiler, iletişim, davranış ve bilişsel gelişmede gecikme ve sapma gibi özellikler gösteren nöropsikiyatrik bozukluk olarak kabul edilmektedir. Otizm terimi zaman içinde yerini Otizm Spekturm Bozukluğu terimine bırakmıştır.
Belirtileri
A) Sosyal Etkileşim Sorunları
1. Sosyal etkileşim için gerekli sözel olmayan davranışlarda yetersizlik
2. Yaşa uygun akran ilişkileri kuramama
3. Başkalarıyla zevk, başarı ya da ilgi paylaşımında sınırlılık
4. Sosyal-duygusal alanda sınırlılık
B) İletişim Sorunları
1. Dil gelişiminde gecikme
2. Karşılıklı konuşmada zorluk
3. Sıra dışı ya da yinelenen dil kullanma
4. Gelişimsel düzeye uygun olmayan oyun
C) Sınırlı/Tekrarlayıcı İlgi ve Davranışlar
1. Sınırlı alanda yoğun ve sıra dışı ilgilere sahip olmak
2. Belli düzen ve rutinlere karşı aşırı ısrarcılık
3. Tekrarlayıcı (kendini uyarıcı) davranışlar
4. Nesnelerle ilgili sıra dışı ilgiler ve takıntılar
• Rett sendromu
Rett sendormlu çocuklar 6-18 aylık olana kadar normal veya normale yakın bir gelişim gösterirler. Bu süreden sonra çocuk, geçici durgunluk veya gerileme sürecine girer, iletişim kurma becerisini yitirir ve ellerini birbirine kenetler. Hemen ardından stereotipik el hareketleri, yürüyüş bozuklukları ve kafa gelişiminde gözle görülebilir bir yavaşlama ortaya çıkar. Nöbet geçirme, uyanıkken düzensiz soluk alıp verme gibi problemlerle de karşılaşılabilir.
• Çocukluğun Dezintegratif Bozukluğu
Önesinde normal işlev gösteren çocuğun 3-4 yaşlarda başlayan zeka, dil ve sosyal işlevlerinde birkaç ay içinde gelişen yıkımdır.
• Asperger Bozukluğu
Asperger sendromunda tipik olarak otizmli bireylerde görülen sosyal ilişki ve iletişim sorunlarının yanı sıra sınırlı ilgi alanı görülür. Çok sınırlı konularda ve dar çerçeveli alanlarda derin bilgilere sahiplerdir. Otizmden farklı olrak zamanında konuşmaya başlarlar, aşırı bilgiçlik v el becerilerinde
özel sorunlar görülür. Bu çocuklar normal veya üstün zekaya sahiptir. Öz bakım sorunları yoktur. Erişkinlikte ise kurallara sıkı bağlı, soğuk ve mesafeli insanlar olarak tanımlanırlar. Görülme sıklığı 1000’de 1 dir.
• A tipik Otizm
A tipik otizm, otizmin bazı özelliklerinin görülüp, bazılarının görülmemesi durumlarında; diğer bir
deyişle, kuşku durumlarında konulan tanıdır. A tipik otizm başka şekilde sınıflandırılamayan yaygın gelişimsel bozukluk için kullanılan genel bir terimdir. A tipik otizm tanısı konulabilmesi için çocuğun sosyal etkileşim alanında en az bir ve diğer iki alandan birinde en az bir belirti göstermesi yeterlidir.
Yaygın Gelişimsel Bozukluklar Destek eğitim Programı ile bireylerin;
1. İşlevsel becerilerin kazandırılmasına ön koşul oluşturan temel eşleme ve taklit becerilerinin geliştirmeleri
2. Sosyal etkileşim başlatma ve sürdürme becerilerini geliştirmeleri,
3. Alıcı ve ifade edici dil becerilerini geliştirmeleri,
4. İletişim becerilerini geliştirmeleri;
5. Bağımsız çalışma ve işlevde bulunma ile organize olma becerilerini geliştirmeleri;
6. Öz bakım ve günlük yaşam becerilerini geliştirmeleri;
7. Akademik becerilerini geliştirmeleri;
8. Toplumsal yaşama katılım ve sosyal uyum becerilerini geliştirmeleri;
Beklenmektedir.